"Piłka jest na aucie wtedy, gdy całym swym obwodem przejdzie odległość równą obwodowi piłki" - Andrzej Zydorowicz, tv
 
Żydzi Warmii i Mazur – wyprawy do miejsc zapomnianych. Spotkanie z Joanną Wańkowską-Sobiesiak
Administrator 19 października 2023

Warmińsko-Mazurskim Oddział Dziennikarzy Polskich w Olsztynie rozpoczyna czwartki z kulturą! W ciągu najbliższych tygodni odbędą się 4 niezwykle interesujące spotkania o historii kultury i mediów Warmii i Mazur. Na dobry początek zapraszamy na spotkanie  autorskie  z Joanną Wańkowską-Sobiesiak, dziennikarką, reportażystką, autorką 17 książek. W najbliższych miesiącach ukaże się jej najnowsza publikacja: „Niepamięć.  Żydzi Warmii i Mazur, dawno, wczoraj  i dziś”. Spotkanie odbędzie się 26 października o godzinie 18 w Galeria Usługa Jazz Bar (Olsztyn, Stare Miasto 2).

Joanna Wańkowska-Sobiesiak ma swoim dorobku aż 17 książek. Większość z nich autorka  poświęciła mniejszościom narodowym regionu: Warmiakom, Mazurom, Niemcom. Teraz  do drukarni trafiła książka  na temat mniejszości żydowskiej i  w tym przypadku słowo  mniejszość  jest niezwykle trafne, jest ich niewielu. Bowiem  naród  ten ze swoimi obyczajami i kulturą,  prawie całkowicie zniknął z Warmii i Mazur.

Historia Żydów mieszkających tu przed drugą wojną światową skończyła się definitywnie, kiedy tych, którzy jeszcze zostali po Nocy Pogromów Niemcy wywieźli do obozów zagłady. Po roku 1945 zjawili się nowi żydowscy przybysze, którzy przyjechali tu wraz z grupami przesiedleńców, albo też indywidualnie szukać miejsca do życia na tak zwanych Ziemiach Odzyskanych, opustoszałych po wyjeździe miejscowej ludności do Niemiec. Tu można było zniknąć, zmienić nazwisko, zacząć wszystko od nowa. Zapomnieć.  Przyjeżdżali  w transportach z Wileńszczyzny i z Wołynie, ale też  z Warszawy i  Krakowa, ci którym udało się przetrwać.

Najwięcej osiedliło w Olsztynie, ale też Barczewie, Kętrzynie, Ostródzie, Morągu, Mrągowie i Nidzicy. Byli też w Szczytnie, Węgorzewie, Lidzbarku Warmińskim i w miastach, które znalazły się w województwie po zmianach administracyjnych. Ale kiedy  po roku 1947 zmieniły się realia polityczne, zaczęli wyjeżdżać, bo rodziło się ich własne państwo. Wyjechała blisko połowa. Ci którzy pozostali dziś są prawie niewidoczni.

Joanna Wańkowska-Sobiesiak w 35 miejscowościach regionu poszukiwała  żydowskich śladów: przedwojennych  synagog, kirkutów, ulic. Ale też  opowieści o poszczególnych mieszkańcach pochodzenia żydowskiego, którzy zapisali się w historii tych miast i miasteczek.  I jeszcze odpowiedzi  na pytanie, ile na ten temat wiedzą obecni mieszkańcy województwa.

Reportaże z tych wypraw znajdą się publikacji zatytułowanej „Niepamięć. Żydzi Warmii i Mazur, dawno, wczoraj i dziś”, która ukaże się  jeszcze przed końcem tego roku.

Cykl spotkań „Od Warmii do Mazur – w poszukiwaniu tożsamości regionu” jest współfinansowany ze środków Samorządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego.

 

Źródło: sdp.pl